حجتالاسلام والمسلمین سید محمدعلی آلهاشم، امام جمعه شهید تبریز، در همایش ملی «ثقةالاسلام شهید» که در دانشگاه تبریز برگزار شده بود، با اشاره به جایگاه علمی و سیاسی ثقةالاسلام تبریزی، تأکید کرده بود: چگونگی اعدام ثقةالاسلام و هفت تن دیگر از مشروطهخواهان در ظهر عاشورای سال ۱۳۳۰ قمری باید بهدرستی تبیین شود و روایتهای نادرست از این واقعه تاریخی اصلاح شود.
او با اشارهای کوتاه به زندگی ثقةالاسلام شهید، نقش پدر او در نهضت تنباکو، تحصیلش در عتبات و تسلطش بر زبانهای مختلف را یادآور شده و گفته بود: بسیاری از بزرگان، نظریات و اندیشههای این عالم برجسته را در میان صاحبنظران عصر مشروطه کمنظیر میدانستند.
شهید آلهاشم همچنین به نوشتهها و تلگرافهای مشهور ثقةالاسلام از باسمنج به تهران اشاره کرده و یادآور شده بود: وی در انتخابات نخستین دوره مجلس شورای ملی بیشترین رأی را در میان علمای تبریز به دست آورده، اما نمایندگی مجلس را نپذیرفته بود.
امام جمعه شهید تبریز با رد روایت رایجی که مردم تبریز را در روز عاشورا مشغول عزاداری و بیاطلاع از اعدام مشروطهخواهان معرفی میکند، گفته بود این روایت، تحریفی از واقعیت تاریخی است.
او توضیح داده بود: نیروهای روس عصر تاسوعا با ارسال کالسکه ویژه کنسولگری، ثقةالاسلام را با احترام از مقابل منزلش به کنسولگری منتقل کرده بودند و مردم تصور نمیکردند این اقدام بخشی از یک سناریوی از پیش طراحیشده باشد. حتی میرزا اسدالله، ملازم ثقةالاسلام نیز به دلیل کمبود جا سوار کالسکه نشده بود.
شهید آلهاشم گفته بود: روسها پس از انتقال ثقةالاسلام، ابتدا از او خواسته بودند برگهای را علیه مجاهدان تبریز امضا کند، اما وی نپذیرفته بود. پس از آن نیز برگه دیگری را برای تأیید مشروعیت حضور نیروهای روس در تبریز پیش روی او قرار داده بودند، اما ثقةالاسلام با این استدلال که «مسلمان شهادت دروغ نمیدهد»، از امضای آن نیز خودداری کرده بود.
اوادامه داده بود: صبح روز عاشورا، ثقةالاسلام و هفت تن دیگر برای برگزاری دادگاه نظامی به باغشمال تبریز منتقل و سپس به میدان مشق، محل دانشسرای فعلی، برده شده بودند. به گفته وی، تصاویر تاریخی نشان میدهد که میدان مشق از سوی حدود ۶۰۰ سرباز روس محاصره شده و تمام دروازههای آن بسته بود، به همین دلیل مردم هیچ امکانی برای حضور در محل نداشتند.
امام جمعه شهید تبریز افزوده بود: حدود یک ساعت پس از اذان ظهر عاشورا، زمانی که دستههای عزاداری برای استراحت کوتاهی خیابانها را ترک کرده بودند، نیروهای روس در داخل میدان مشق این هشت نفر را به اتهام تشکیل مجالس تبلیغی، ادامه مبارزه با استبداد، مقابله با نیروهای اشغالگر و وطندوستی به دار آویختند.
او تأکید کرده بود: مردم تبریز تا عصر عاشورا از این اعدامها اطلاعی نداشتند و هنگامی که برای برگزاری مراسم شام غریبان راهی بازار شدند، با باز شدن دروازههای میدان مشق، با پیکرهای بیجان شهدا روبهرو شدند. پس از آن دستههای عزاداری شکل گرفته و مردم برای پایین آوردن پیکر شهدا به میدان هجوم برده بودند، اما سربازان روس با احساس خطر، مردم را از میدان بیرون رانده بودند.
آلهاشم با اشاره به حوادث پس از عاشورا گفته بود: روسها بهخوبی میدانستند مردم تبریز در برابر این جنایت واکنش نشان خواهند داد، از اینرو از فردای عاشورا با انتصاب صمدخان شجاعالدوله به حکومت تبریز، فضای رعب و وحشت را در شهر حاکم کرده بودند.
او یادآور شده بود: این سرکوب از ۱۰ دی ۱۲۹۰ شمسی و با اعدام ثقةالاسلام آغاز شده و حدود سه ماه ادامه یافته بود؛ بهگونهای که در این مدت بیش از ۷۰ نفر از بزرگان و معتمدان محلات تبریز به شیوههای مختلف اعدام شده بودند.
او همچنین به جنایت دیگری از نیروهای روس در هشتم محرم اشاره کرده و گفته بود: آنان نایب یوسف حکمآبادی، بزرگ محله حکمآباد را دستگیر کرده، از وسط دو نیم کرده و هر بخش از پیکر او را بر یکی از دروازههای شهر آویخته بودند تا با ایجاد رعب و وحشت، مردم را از هرگونه انتقامگیری بازدارند.
امام جمعه شهید تبریز تأکید کرده بود: روسها چند روز پیش از عاشورا با طرح صلح و آتشبس، سلاح مردم و مجاهدان را جمعآوری کرده بودند تا امکان هرگونه مقاومت از آنان گرفته شود. به اعتقاد وی، این سناریو با دو هدف طراحی شده بود، نخست القای این تصور که مردم تبریز نسبت به اعدام رهبران مشروطه بیتفاوت بودهاند و دوم، ایجاد شبهه درباره عزاداران حسینی و مذهبیهای تبریز.
به گزارش صاحبدیوان، حجتالاسلام والمسلمین سید محمدعلی آلهاشم، امام جمعه شهید تبریز، چند سال پیش در همایش ملی «ثقةالاسلام شهید» به شبهات پیرامون اعدام مشروطهخواهان تبریز در روز عاشورا پاسخ داده بود. اکنون بخشهایی از آن سخنان بازنشر میشود.
انتهای پیام/
