به گزارش صاحب دیوان، بازار تبریز در ایام محرم تنها محل کسب و کار نیست، به حسینیهای بزرگ تبدیل میشود که در آن، حجرهداران، کسبه، بازاریان و مردم، با نظمی مثالزدنی و بر اساس آیینهای کهن، عزای حضرت سیدالشهدا(ع) را برپا میکنند. این نظم و سنت، حاصل تجربه و انتقال فرهنگ عزاداری در طول چندین نسل است؛ فرهنگی که ارزش آن کمتر از یک اثر تاریخی ثبتشده نیست.
در گذشته، جایگاه این مراسم تا آن اندازه مهم بود که عالیترین مقامات آذربایجان حضور در آن را وظیفه خود میدانستند. در دورههای مختلف، با هر عنوان و ساختار حکومتی، دو مقام همواره در این آیین حضور مییافتند؛ والی آذربایجان و فرمانده قشون آذربایجان. این حضور، صرفاً یک اقدام تشریفاتی نبود، بلکه نشانه احترام حکومت به مردم، سنتهای ریشهدار و جایگاه ویژه بازار تبریز در حیات اجتماعی و فرهنگی منطقه بود.
امسال نیز عزاداری سنتی بازار تبریز از هشتم تا دوازدهم محرم، به مدت پنج روز، با همان شکوه و نظم همیشگی برگزار شد، اما نکتهای که بیش از هر چیز به چشم آمد، غیبت مسئولان ارشد استانی در این مراسم بود. در حالی که بسیاری از مدیران و مسئولان در برنامهها، هیئتها و آیینهای مختلف عزاداری حضور یافتند، در مراسم تاریخی بازار تبریز، که یکی از اصیلترین و شناختهشدهترین آیینهای عزاداری کشور به شمار میرود، اثری از حضور آنان دیده نشد. این غیبت، پرسشی جدی را در ذهن افکار عمومی ایجاد میکند؛ آیا این آیین تاریخی، دیگر در اولویت توجه مدیران استان قرار ندارد؟
عزاداری بازار تبریز، آداب و قواعد خاص خود را دارد؛ اصولی که طی قرنها حفظ شده و احترام به آنها، بخشی از هویت این مراسم است. در گذشته، مسئولان شهری هیچگاه با سلاح وارد مراسم عزاداری نمیشدند، زیرا اعتقاد بر آن بود که در مجلس عزای امام حسین(ع)، همه در برابر این مصیبت عظیم یکسان هستند و هیچ نمادی از قدرت و اقتدار دنیوی نباید بر فضای معنوی آن سایه بیفکند. همچنین نقل شده است که حتی در دوره رضاشاه، با وجود محدودیتهایی که برای مراسم مذهبی ایجاد شده بود، برخی از این آداب اجتماعی همچنان رعایت میشد. از سوی دیگر، شهربانی که در طول سال لباسهای آبی، بر تن داشتند، در ایام محرم با پوشیدن لباس سیاه، احترام خود را به این سنت دیرینه ابراز میکردند، جلوهای از فرهنگ عمومی مردم تبریز که امروز نیز بخشی از هویت این آیین محسوب میشود.
بیتردید، حضور مسئولان در چنین مراسمی صرفاً یک حضور نمادین نیست. این حضور، پیام احترام به تاریخ، فرهنگ، سنت و مردمی است که قرنها این میراث را زنده نگه داشتهاند. همانگونه که بازار تاریخی تبریز بهعنوان یک سرمایه ارزشمند معماری و اقتصادی شناخته میشود، آیین عزاداری آن نیز سرمایهای فرهنگی و معنوی است که شایسته توجه و پاسداشت بیشتری است.
امروز بیش از هر زمان دیگری، ضرورت دارد مسئولان استانی و شهری، نگاه خود را به این آیین فراتر از یک مراسم مذهبی صرف قرار دهند. عزاداری سنتی بازار تبریز، بخشی از هویت تاریخی آذربایجان است، هویتی که با حضور، حمایت و احترام مسئولان، بیش از پیش تقویت خواهد شد. جای خالی مسئولان در این مراسم، تنها غیبت چند مدیر نیست؛ بلکه غیبت توجه به بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی این سرزمین است، حافظهای که حفظ آن، وظیفهای همگانی و مسئولیتی بر دوش مدیران امروز است.
انتهای پیام/
جمعه, 2 مرداد, 1405
