صاحب‌دیوان، پایـگاه خبــری و تحلیلی تاریخ و فـرهنگ ایران

جمعه, 2 مرداد, 1405

مراغه، پایتخت خرد و ستارگان در شناسنامه تاریخ ایران

شانزدهم اردیبهشت‌ماه، روز مراغه، بهانه‌ای است برای درنگ در شکوه شهری که نامش در تار و پود تاریخ ایران‌زمین تنیده شده است. مراغه، نه تنها یک نقطه جغرافیایی در دامنه‌های جنوبی سهند، بلکه موزه‌ای به وسعت یک سرزمین است که از اعماق دوران پیش از تاریخ تا اوج تمدن اسلامی، سخن‌ها برای گفتن دارد.

به گزارش صاحب دیوان، این شهر که به حق «بهشت فسیل‌شناسی جهان» لقب گرفته، شناسنامه‌ای چند میلیون ساله دارد که در خاک آن، رازهای حیات کهن نهفته است. اما شکوه تاریخی مراغه در دوران اسلامی به اوج خود رسید، آن زمان که این خاک پاک، تختگاه ایلخانان شد و زیر سایه تدبیر دانشمند فرزانه، خواجه نصیرالدین طوسی، به مرکز ثقل علم و اندیشه در جهان تبدیل گشت. رصدخانه تاریخی مراغه، که نخستین پایگاه بزرگ علمی بین‌المللی در جهان به شمار می‌رفت، گواهی است بر روزگاری که دانشمندان از اقصای عالم برای رصد ستارگان و فهمِ نظام هستی به این نقطه از آذربایجان می‌شتافتند.
مراغه، شهر «گنبدهاست»، جایی که هنر معماری و آجرکاری اصیل ایرانی در بناهایی چون «گنبد سرخ»، «گنبد کبود»، «گنبد مدور» و «برج غفاریه» متبلور شده است. این بناهای استوار، با آن تزئینات هندسی و کاشی‌کاری‌های لاجوردی، گویی راویانی خاموشند که قرن‌هاست اصالت و شکوه هنر معماران این دیار را فریاد می‌زنند. در کنار این آثار، معبد صخره‌ای «مهر» با قدمتی که به دوران پیش از اسلام بازمی‌گردد، لایه دیگری از تمدن مذهبی و آیینی این کهن‌شهر را پیش چشم می‌گشاید.
فرهنگ مراغه نیز همتای تاریخش غنی و پربار است. آرامگاه «اوحدی مراغه‌ای»، عارف و شاعر نامدار قرن هشتم، میعادگاه اهل دل و ادبیات است، کسی که با مثنوی معنوی‌اش، نام مراغه را در پهنه ادبیات فارسی جاودانه کرد. این شهر با صوفی‌چای خروشان و باغ‌های پهناوری که آن را در برگرفته‌اند، عنوان «باغ‌شهر» را به شایستگی بر دوش می‌کشد، جایی که برکت خاک و سخاوت آب، محصولاتی نظیر صابون سنتی و خشکبار جهانی‌اش را به ارمغان آورده است.
روز مراغه، تنها یک مناسبت تقویمی نیست، بلکه روز بزرگداشت ریشه‌ها، ارج نهادن به خرد نیاکان و یادآوری این نکته است که مراغه، همچنان بر تارک تاریخ آذربایجان و ایران می‌درخشد. باید این میراث گران‌بها، از رصدخانه تا گنبدهای فیروزه‌ای و از دامنه‌های سهند تا کناره‌های صوفی‌چای را، با افتخار به نسل‌های آینده بسپاریم.

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یادداشت