صاحب‌دیوان، پایـگاه خبــری و تحلیلی تاریخ و فـرهنگ ایران

پارس وی دی اس
چهارشنبه, 9 خرداد, 1403

فرش پازیریک، یادگاری از ترکان ساکا و فرش‌بافی آذربایجان

تمدن کورگان یکی از نمودهای تمدنی ترکان می باشد که برای بررسی تاریخ ترکان قدیم مطالعه آنها حائز اهمیت می باشد. هر کجا ترکی بوده حتما کورقانی هم یافت شده است. در بعضی کتب باستانشناسی به این مقابر تومولوس هم گفته می شود. هرودوت در تاریخش نیز به چگونگی استفاده از این مقابر اشاراتی کرده است.

به گزارش صاحب دیوان، تمدن کورگان یکی از نمودهای تمدنی ترکان می باشد که برای بررسی تاریخ ترکان قدیم مطالعه آنها حائز اهمیت می باشد. هر کجا ترکی بوده حتما کورقانی هم یافت شده است. در بعضی کتب باستانشناسی به این مقابر تومولوس هم گفته می شود. هرودوت در تاریخش نیز به چگونگی استفاده از این مقابر اشاراتی کرده است.

کورقانها مزار بسیار بزرگی بودند که برای تامین آسایش افراد متوفی وسایل رفاهی و زندگی، خوردنی و حتی اسب و سلاح در این مزار گذاشته و هر کس به فراخور وسع و تواناییش خاک به قبر می ریخته تا به صورت تپه در می آمد. طبیعی است هر چه شخص مهمتر بود تپه بزرگتر می بود. وسایل مکشوفه از این قبرهای بزرگ نیز بسیار با اهمیت است. یکی از مهمترین آثار کشف شده از کورقانها، فرش پازیریک می باشد که از اهمیت زیادی برخوردار است.

این فرش نفیس از سلسله گورهای بزرگی واقع در آلتای که پازیریک نامیده می شوند بدست آمده است. باستانشناس روسی، سرگئی ایوانوویچ رودئنکو در اکتشافات باستانشناسی خود در محوطه پازیریک به این فرش دو هزار و سیصد ساله رسید که در درون یخ قرار داشت. گویا سالیانی بسیار دور آب از طریق مجرایی به زیر کورقان نفوذ کرده و محوطه کورقان یخ بسته بود. باستانشناسان معتقدند این فرش برای پوشش جسد یک نجیب زاده ساکایی بکار رفته بود. با کشف این فرش، یکی از آثار فرهنگی بشریت که  از مزار یک خاقان ساکا بدست آمد به دنیای جدید معرفی گردید. ۸/۱ در ۲ متر، ابعاد این فرش قرمز رنگ می باشد که از پنجمین کورقان آن محوطه باستانی بدست آمد.

مطالعات دانشمندان نشان می دهد این فرش متشکل از یک میلیون و دویست و پنجاه هزار گره ( ایلمک) می باشد. تیپ گره‌های این فرش هم امروزه در میان ترکان آذربایجانی رواج دارد و بسیار شبیه فرش هریس می باشد. نقش‌های این فرش نیز بسیار جالب است: از نقوش طبیعی نظیر حیوانات و گل‌ها تا تصویر زنی مقدس نشسته بر روی تخت که در دستش درخت حیات دارد و در روبرویش ترک نجیب زاده‌ای سوار بر است. پروفسور آغاسی معتقد است این زن مقدس شامانی بوده یا صفت « اولو کام کاتون». دم اسب‌ها به صورت گره هونی بسته شده است. افسار دارد ولی  رکاب ( اوزنگی ) ندارد چرا که جامعه بشریت آن زمان رکاب را کشف نکرده بود. تقریبا هزار سال بعد اوزنگی را ترکان هون به جامعه بشریت به ارمغان آوردند. جالبترین نقش دیگر این فرش،  ۲۴ خانه به مثابه ۲۴ قبیله ترکان اوغوز می‌باشد. این فرش نفیس حالیه در موزه آرمیتاژ سن پطرزبورگ به نمایش درآمده است.

توحید ملک زاده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یادداشت